એક-સ્લિટ વિવર્તનના પ્રયોગમાં મધ્યસ્થ અધિકતમની કોણીય પહોળાઈ અને રેખીય પહોળાઈ માટેના સૂત્રો મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મધ્યસ્થ અધિકતમની પહોળાઈ એટલે મધ્યસ્થ અધિકતમની બંને બાજુએ આવેલા પ્રથમ ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર.
ધારો કે સ્લિટની પહોળાઈ $a$ છે અને સ્લિટ તથા પડદા વચ્ચેનું અંતર $D$ છે.
મધ્યસ્થ અધિકતમની એક બાજુએ પ્રથમ ન્યૂનતમ માટે,વિવર્તનની શરત $a \sin \theta = \lambda$ છે. જો $\theta$ ખૂબ નાનો હોય,તો $\sin \theta \approx \theta$,તેથી $\theta = \frac{\lambda}{a}$.
અહીં,$\theta$ એ મધ્યસ્થ અધિકતમની કોણીય પહોળાઈનો અડધો ભાગ દર્શાવે છે.
તેથી,મધ્યસ્થ અધિકતમની કુલ કોણીય પહોળાઈ $2\theta = \frac{2\lambda}{a}$ થાય.
હવે,રેખીય પહોળાઈ $\beta_0$ માટે,આપણે ચાપ,ત્રિજ્યા અને ખૂણા વચ્ચેનો સંબંધ વાપરીએ છીએ: $\text{ચાપ} = \text{ત્રિજ્યા} \times \text{ખૂણો}$.
અહીં,ચાપની લંબાઈ $\beta_0$ છે,ત્રિજ્યા $D$ છે અને ખૂણો $2\theta$ છે.
આમ,$\beta_0 = D \times (2\theta) = D \times \frac{2\lambda}{a}$.
તેથી,મધ્યસ્થ અધિકતમની રેખીય પહોળાઈ $\beta_0 = \frac{2D\lambda}{a}$ મળે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રકાશના કિરણનું અવરોધના ખૂણાઓ પરથી વળવાની ઘટનાને શું કહેવામાં આવે છે?

દૂરના સ્ત્રોતમાંથી $5400 \text{ Å}$ તરંગલંબાઇ ધરાવતો પ્રકાશનો કિરણપુંજ $0.96 \text{ mm}$ પહોળી એક સ્લિટ પર પડે છે અને પરિણામી વિવર્તન ભાત $2 \text{ m}$ દૂર રહેલા પડદા પર જોવા મળે છે। મધ્યસ્થ પ્રકાશિત શલાકાની બંને બાજુએ પ્રથમ અપ્રકાશિત શલાકા વચ્ચેનું અંતર કેટલું હશે ($\text{mm}$ માં)?

એક સ્લિટના વિવર્તનના પ્રયોગમાં,જો સ્લિટની પહોળાઈ ઘટાડવામાં આવે,તો મુખ્ય (મધ્યસ્થ) અધિક્તમની રેખીય પહોળાઈ પર શું અસર થશે?

એક સ્લિટના વિવર્તન (diffraction) ભાતમાં:

એક પડદો એક સિંગલ સ્લિટથી $50 \, cm$ દૂર રાખવામાં આવ્યો છે,જે $6000 \, \mathring{A}$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશથી પ્રકાશિત થાય છે. જો વિવર્તનની ભાતમાં પ્રથમ અને ત્રીજા ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર $3 \, mm$ હોય,તો સ્લિટની પહોળાઈ કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo